Wat is lensflare en waarom zou je het willen gebruiken?
Lensflare ontstaat wanneer fel licht rechtstreeks of via reflecties in de optische tubus van je lens valt. Dat kan onbedoelde vlekken en contrastverlies geven, maar ook sfeervolle effecten zoals kleurrijke bollen, strepen en een zachte glans over je onderwerp. Voor fotografen met een systeemcamera biedt flare een manier om emotie, nostalgie of dramatische contrasten te versterken. In plaats van flare te vermijden, kun je leren hoe je het regisseert: bepaal de intensiteit, kleur en vorm van de flare door slimme keuzes in compositie, lens en instellingen.
Begrijp je uitrusting: lens en sensor
Niet alle lenzen en camera's reageren hetzelfde op flare. Oudere en goedkoop gecoate glazen geven vaak uitgesproken, kleurrijke flares. Moderne lenzen met geavanceerde coatings minimaliseren flare, wat handig is voor kritisch werk maar minder expressief als je flare zoekt. Vastbrandpunten en vintage objectieven zijn populaire keuzes voor creatieve flare omdat ze karakter toevoegen.
Houd ook rekening met je sensorformaat: full-frame en crop-sensoren geven verschillende beeldhoeken en scherptekarakteristieken; dat beïnvloedt hoe flare in je compositie werkt. Lees meer over de verschillen op sensorformaten en cropfactor.
Instellingen en technieken om flare te regisseren
Kies de juiste belichtingsbasis
Werk bij voorkeur in RAW zodat je meer controle hebt over highlights en kleur in nabewerking. Begin met manuele instellingen of aperture priority als je snel wilt werken. Flare kan highlights verpletteren, dus houd je belichting in de schaduwen en voorkom uitgebrande gebieden met exposure compensation of bracketing.
Wil je de zon als sterpunt? Sluit je diafragma (hoger f-getal) om stervormige diffractiepatronen te krijgen. Let op: te klein diafragma kan leiden tot diffractieverlies van scherpte.
Positie van de lichtbron en compositie
- Laat de zon net in beeld komen of net buiten het frame voor zachte glows.
- Gebruik deels occluderende elementen (boomtak, gebouw, model) om interessante vormen en lagen te creëren.
- Experimenteer met verschillende hoeken: een paar centimeter verandering kan volledig andere flare-patronen opleveren.
Lenskap: gebruik hem of niet
Een lenskap voorkomt ongewenste flare, maar als je flare wilt, haal hem er juist af. Soms is het genoeg om de kap half op te zetten of met je hand als zijscherm te werken zodat je flare deels controleert. Vergeet niet dat direct licht ook interne reflecties kan veroorzaken zelfs met de kap op.
Filters en accessoires
Filters kunnen extra reflecties toevoegen. Een goedkope UV- of beschermfilter kan flare versterken; voor creatieve flare kun je daarmee bewust spelen, maar voor controle is het vaak beter de filter te verwijderen. Voor langzame sluitertijden met zon in beeld gebruik je ND-filters — let op extra hotspots en reflecties op het filterglas. Meer accessoires vind je op accessoires en uitbreidingen.
Compositie- en onderwerpgerichte tips
Flare werkt goed in portretten en straatfotografie omdat het een dromerige, filmische sensatie kan toevoegen. Bij portretten kun je de flare gebruiken als rimlight of om silhouetten te benadrukken. Zorg dat je onderwerp nog voldoende contrast en ogen heeft; gebruik invullicht met reflectoren of een flitser als dat nodig is.
Bij landschappen kun je flare inzetten om diepte te accentueren en sfeer te verhogen. Probeer verschillende brandpuntsafstanden: groothoeklenzen geven vaak strepen, terwijl langere lenzen kleurrijke bollen en flares verder van de bronsituatie opleveren. Lees meer over lenzenkeuze op lenzen en vattingen.
Praktische workflow: stap voor stap
- Stel je opname samen en kies lens op basis van het effect dat je wilt.
- Zet camera op RAW, kies belichting en bepaal diafragma; bracket indien nodig.
- Verwijder of zet de lenskap zodat direct licht kan binnenvallen op de gewenste manier.
- Gebruik burst of meerdere opnames met kleine hoekveranderingen; soms levert één centimeter verschuiving het beste resultaat.
- Controleer scherpstelling: backlight kan autofocus verwarren, dus switch naar single point AF of handmatig scherpstellen. Zie autofocus en scherpstelmodi voor tips.
- Nabewerking in RAW: herstel highlights, pas lokale contrasten en kleurafstemming toe, of versterk flare met lagen en blend-modi wanneer je het effect wilt accentueren.
Nabewerking: verbeteren of terugdraaien
RAW-bestanden geven je de ruimte om flare te temperen of uit te bouwen. Gebruik lokale aanpassingen voor contrast en kleurtemperatuur. Wil je flare verwijderen, zoek dan naar chromatische aberraties en hotspots en gebruik retoucheergereedschap of frequency separation. Wil je flare versterken, dupliceer dan de laag, zet blendmodes zoals screen of overlay in en verfijn met masks.
Veiligheid en onderhoud
Wees voorzichtig wanneer je direct in de zon fotografeert — kijk niet door de zoeker naar de zon zonder zonnefilter voor je oog. Direct zonlicht kan ook schade aan sensor of shutters veroorzaken bij langdurige blootstelling. Houd je glas schoon voor consistente resultaten; voor advies over lenszorg lees onderhoud en reiniging en tips over het voorkomen van schimmel op lenzen op onze gerelateerde blogpost zo voorkom en behandel je schimmel in lenzen.
Veelgemaakte fouten en hoe ze te vermijden
- Te veel flare: bracket en zet een versie zonder flare als back-up.
- Verloren details: werk in RAW en maak gebruik van highlight recovery.
- Autofocusproblemen: schakel naar handmatig of gebruik focus-peaking als je camera dat ondersteunt.
Tot slot: maak flare onderdeel van je visuele taal
Lensflare is geen fout maar een creatieve keuze. Door te experimenteren met lenskeuze, hoek, belichting en nabewerking kun je flare regisseren en consistente, expressieve resultaten bereiken met je systeemcamera. Combineer deze technieken met basiskennis van belichting en lensgebruik — bijvoorbeeld via onze uitleg over de belichtingsdriehoek — en je zult merken dat flare je beelden kan verheffen zonder dat het ten koste gaat van kwaliteit. Wil je meer leren over hoe je je gear thuis test of je stijl ontwikkelt, bekijk dan ook onze andere artikelen zoals zo test je lensscherpte thuis zonder dure apparatuur voor praktische aanvullingen op je workflow.
